วิธีดูทองแท้ และเอกสารที่ควรได้เมื่อซื้อทอง
โดย กองบรรณาธิการ GoldPriceThailand · อัปเดต

สารบัญ
ไม่มีวิธีดูด้วยตาหรือทดสอบเองที่บ้านแบบใดที่ยืนยันได้ว่าทองแท้ วิธีที่ได้ผลจริงคือป้องกันตั้งแต่ต้นทาง ซื้อจากร้านทองที่มีหน้าร้านชัดเจน ตรวจตราประทับและให้ร้านชั่งน้ำหนักต่อหน้า และเก็บใบรับประกันที่มีรายละเอียดครบ ถ้าสงสัยทองชิ้นไหน ให้ร้านทองหรือผู้ให้บริการตรวจสอบที่มีเครื่องมือวิเคราะห์โลหะเป็นผู้ตรวจ ซึ่งเป็นวิธีเดียวที่เชื่อถือได้
ป้องกันตั้งแต่ต้นทาง: เลือกแหล่งที่ซื้อ
ร้านทองที่มีหน้าร้านถาวร เปิดกิจการมานาน ติดป้ายราคาประจำวัน ชั่งน้ำหนักให้ดู และออกใบรับประกันทุกครั้ง มีเหตุผลน้อยมากที่จะขายทองปลอม เพราะชื่อเสียงและการรับซื้อคืนคือธุรกิจหลักของร้าน
สถานการณ์ที่ควรระวังเป็นพิเศษ
- ราคาต่ำกว่าราคาประกาศอย่างชัดเจน ทองมีราคาอ้างอิงที่เปิดเผยทุกวัน ผู้ขายที่มีทองแท้ไม่จำเป็นต้องขายถูกกว่าราคาที่ร้านทองรับซื้อ ข้อเสนอแบบนี้จึงเป็นสัญญาณเตือนที่ชัดที่สุด
- ซื้อจากบุคคลหรือร้านออนไลน์ที่ไม่มีหน้าร้าน ตรวจสอบไม่ได้ว่าใครเป็นผู้ขาย และมักไม่มีใบรับประกันหรือการรับซื้อคืน
- ผู้ขายเร่งให้ตัดสินใจหรือโอนเงินก่อนเห็นของ ไม่ว่าจะอ้างเหตุผลอะไร
ก่อนซื้อ ลองเปิดดู ราคาทองวันนี้ เพื่อเทียบว่าราคาที่ได้รับข้อเสนอสมเหตุสมผลหรือไม่
ตราประทับบนทองบอกอะไร
ทองคำแท่งและทองรูปพรรณ 96.5% ที่ขายในร้านทองไทยมักมีตราประทับบนชิ้นงาน
- ทองรูปพรรณ มักมีตัวเลขความบริสุทธิ์ เช่น 96.5% และตราหรือสัญลักษณ์ของร้านที่ผลิตหรือจำหน่าย มักอยู่ใกล้ตะขอ ป้ายห้อย หรือด้านในของแหวน
- ทองคำแท่ง มักมีตราผู้ผลิต ความบริสุทธิ์ และน้ำหนักประทับบนแท่ง บางรุ่นมีหมายเลขประจำแท่ง
ตราประทับช่วยให้ร้านตรวจย้อนได้ว่าทองมาจากไหน แต่ ไม่ใช่หลักฐานว่าทองแท้ เพราะตราปลอมทำได้ ในทางกลับกัน ตราบางแบบเป็นสัญญาณชัดว่าไม่ใช่ทอง 96.5%
| ตราที่พบ | ความหมาย |
|---|---|
| GP, GF, HGE, RGP | ชุบหรือหุ้มทองบนโลหะอื่น ไม่ใช่ทองคำทั้งชิ้น |
| 18K หรือ 750 | ทองคำ 75% ราคาและการรับซื้อคืนต่างจากทอง 96.5% |
| ไม่มีตราใด ๆ เลย | ไม่ได้แปลว่าปลอมเสมอไป แต่ควรให้ร้านตรวจก่อนซื้อขาย |
เครื่องประดับเลียนแบบลายทองไทยที่ขายในชื่อทองไมครอนหรือทองโคลนนิ่งเป็นโลหะชุบทองหรือชุบสีทอง ไม่ใช่ทองคำ 96.5% และไม่ได้มีมูลค่าตามราคาทอง เรื่องความต่างของความบริสุทธิ์แต่ละระดับอ่านต่อได้ที่ ทอง 96.5% กับ 99.99% ต่างกันอย่างไร
น้ำหนักและสิ่งที่ตรวจได้ด้วยตัวเอง
- น้ำหนักต้องตรงมาตรฐาน ทองคำแท่ง 1 บาทหนัก 15.244 กรัม ทองรูปพรรณ 1 บาทหนักไม่น้อยกว่า 15.16 กรัม (ตารางแปลงหน่วยทอง) ทองใหม่ที่เบากว่ามาตรฐานถือว่าผิดปกติ แต่น้ำหนักที่ตรงก็ยังไม่ได้ยืนยันว่าแท้
- สีและผิวต้องสม่ำเสมอ รอยถลอกที่เห็นสีโลหะอื่นด้านใน โดยเฉพาะตามขอบหรือข้อต่อ อาจเป็นสัญญาณของทองชุบ
- งานต้องเรียบร้อย ทองรูปพรรณจากร้านที่ได้มาตรฐานมีรอยต่อและตะขอที่เรียบร้อย ตราประทับคมชัด
สิ่งเหล่านี้ช่วยคัดของที่ผิดปกติชัดเจนออกไปได้ แต่ใช้ยืนยันความแท้ไม่ได้
ใบรับประกันควรมีอะไรบ้าง
ใบรับประกันหรือใบเสร็จจากร้านเป็นหลักฐานว่าทองชิ้นนี้ซื้อจากที่ไหน เมื่อไร และมีรายละเอียดอย่างไร ใบที่ดีควรมีข้อมูลต่อไปนี้
- ชื่อร้าน ที่อยู่ และเบอร์โทรศัพท์
- วันที่ซื้อ
- ประเภทและลักษณะสินค้า เช่น สร้อยคอ ลายอะไร
- ความบริสุทธิ์ เช่น 96.5%
- น้ำหนักเป็นบาทหรือกรัม หรือทั้งสองหน่วย
- ราคาทองต่อบาท ค่ากำเหน็จ และราคารวม
- ลายมือชื่อหรือตราของร้าน
บางร้านพิมพ์รูปสินค้าลงในใบรับประกันด้วย ซึ่งช่วยยืนยันได้ว่าใบนี้เป็นของทองชิ้นไหน เอกสารเหล่านี้มีประโยชน์มากเวลาขายคืน ดูเหตุผลได้ใน ขายทองคืนร้าน ได้เงินเท่าไหร่
ทำไมการทดสอบเองที่บ้านเชื่อถือไม่ได้
วิธีทดสอบที่แชร์กันทั่วไปส่วนใหญ่ตรวจได้แค่ผิวนอก หรือตรวจคุณสมบัติที่โลหะอื่นก็มีเหมือนกัน
| วิธี | ความเชื่อ | ข้อจำกัด |
|---|---|---|
| กัดดูรอย | ทองนิ่ม กัดแล้วเป็นรอย | โลหะนิ่มอย่างตะกั่วก็เป็นรอยได้ และทำให้ทองเสียหาย |
| ใช้แม่เหล็ก | ทองแท้ไม่ติดแม่เหล็ก | ทองแดง ทองเหลือง และทังสเตนก็ไม่ติดแม่เหล็กเช่นกัน |
| หย่อนลงน้ำ | ทองแท้หนัก ต้องจม | โลหะเกือบทุกชนิดจมน้ำ |
| ขีดบนกระเบื้อง | รอยขีดต้องเป็นสีทอง | ทองชุบหนาก็ให้รอยสีทองได้ และทำให้ผิวทองหลุดออกไป |
| เผาไฟหรือแช่น้ำส้มสายชู | ทองแท้ไม่เปลี่ยนสี | ผิวที่ชุบทองก็ทนได้ระยะหนึ่ง และเสี่ยงอันตรายหรือทำให้ชิ้นงานเสียหาย |
| วัดความหนาแน่น | ทองหนาแน่นสูงมาก | ต้องใช้เครื่องชั่งละเอียด และทังสเตนมีความหนาแน่นใกล้เคียงทองคำมาก |
นอกจากไม่แม่นยำแล้ว การทดสอบที่ทำให้ชิ้นงานเป็นรอยหรือเสียรูปยังอาจทำให้ได้เงินน้อยลงเมื่อขายคืน เพราะร้านพิจารณาสภาพทองด้วย
วิธีที่เชื่อถือได้: ให้ผู้มีเครื่องมือเป็นผู้ตรวจ
ร้านทองตรวจเนื้อทองเป็นงานประจำเมื่อรับซื้อ วิธีที่ใช้กันมี เช่น การลองหินร่วมกับน้ำยาทดสอบ และเครื่องวิเคราะห์ธาตุแบบเอกซเรย์ (XRF) ที่อ่านส่วนผสมโลหะได้โดยไม่ทำลายชิ้นงาน อย่างไรก็ดี เครื่องลักษณะนี้อ่านได้เฉพาะบริเวณใกล้ผิว ทองที่ชุบหรือหุ้มหนา ๆ อาจต้องตรวจเชิงลึก เช่น ตัดหรือหลอมเพื่อวิเคราะห์เนื้อใน ซึ่งห้องปฏิบัติการตรวจสอบโลหะมีค่าให้บริการได้ โดยมีค่าใช้จ่ายและเงื่อนไขต่างกันไป
ถ้ามีทองที่ไม่แน่ใจที่มา เช่น ได้รับเป็นมรดกหรือซื้อมือสองโดยไม่มีเอกสาร การนำไปให้ร้านทองที่มีหน้าร้านชัดเจนตรวจและประเมินราคา เป็นทางที่ง่ายและน่าเชื่อถือกว่าการลองทดสอบเอง ส่วนคนที่กำลังจะซื้อทองชิ้นแรก ขั้นตอนทั้งหมดก่อนจ่ายเงินสรุปไว้ใน ซื้อทองครั้งแรก ต้องรู้อะไรบ้าง