ข้ามไปเนื้อหาหลัก

ดอกเบี้ยและเฟดมีผลต่อราคาทองอย่างไร

โดย กองบรรณาธิการ GoldPriceThailand · อัปเดต

โมเดลอาคารธนาคารกลางกับค้อนตัดสิน และกำไลทองวางอยู่ข้างๆ
สารบัญ
  1. ทองไม่มีดอกเบี้ย: ค่าเสียโอกาสของการถือทอง
  2. ดอกเบี้ยที่แท้จริง (Real Yield) สำคัญกว่าตัวเลขดอกเบี้ย
  3. เฟดและการประชุม FOMC: ตลาดจับตาอะไรบ้าง
  4. ทำไมทองขยับก่อนเฟดประกาศจริง
  5. จากดอกเบี้ยสหรัฐถึงราคาทองไทย
  6. สรุป

ดอกเบี้ยเป็นปัจจัยที่มีผลต่อราคาทองมากที่สุดตัวหนึ่ง หลักคิดโดยรวมคือ เมื่อตลาดคาดว่าดอกเบี้ยสหรัฐจะสูงขึ้นหรือคงอยู่ในระดับสูงนานขึ้น ราคาทองมักถูกกดดัน และเมื่อตลาดคาดว่าดอกเบี้ยจะลดลง ราคาทองมักได้แรงหนุน เพราะทองคำไม่ให้ดอกเบี้ยหรือเงินปันผล การถือทองจึงมี “ค่าเสียโอกาส” ที่ขึ้นลงตามระดับดอกเบี้ย ธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) สำคัญเป็นพิเศษเพราะกำหนดดอกเบี้ยของสกุลเงินที่ใช้ตั้งราคาทองคำโลก และสิ่งที่ขยับราคามักเป็นความคาดหวังต่อดอกเบี้ยในอนาคต มากกว่าตัวเลขที่ประกาศในวันประชุม

ทองไม่มีดอกเบี้ย: ค่าเสียโอกาสของการถือทอง

เงินที่ใช้ซื้อทองสามารถนำไปฝากธนาคารหรือซื้อพันธบัตรเพื่อรับดอกเบี้ยแทนได้ ดอกเบี้ยที่ไม่ได้รับเพราะเลือกถือทองจึงเป็นต้นทุนแฝงที่เรียกว่า ค่าเสียโอกาส (opportunity cost)

ตัวอย่างสมมติ: เงิน 100,000 บาท ถ้าดอกเบี้ยเงินฝากอยู่ที่ 1% ต่อปี การถือทองแทนการฝากเงินทำให้เสียโอกาสรับดอกเบี้ยปีละ 1,000 บาท แต่ถ้าดอกเบี้ยขึ้นไปอยู่ที่ 4% ต่อปี ค่าเสียโอกาสจะเพิ่มเป็นปีละ 4,000 บาท ทั้งที่ทองยังเป็นทองก้อนเดิม

ในตลาดโลก เมื่อพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐให้ผลตอบแทนสูงขึ้น ผู้ลงทุนสถาบันบางส่วนจะลดการถือทองไปถือพันธบัตรแทน แรงขายนี้กดดันราคา และเมื่อดอกเบี้ยลดลง ทองก็น่าสนใจขึ้นเพราะเสียโอกาสน้อยลง นอกจากนี้ ดอกเบี้ยสหรัฐที่สูงขึ้นมักทำให้ดอลลาร์แข็งค่า ซึ่งเป็นอีกแรงที่กดดันราคาทองคำโลก (ดู ค่าเงินดอลลาร์และเงินบาทกับราคาทองไทย)

ดอกเบี้ยที่แท้จริง (Real Yield) สำคัญกว่าตัวเลขดอกเบี้ย

ดอกเบี้ยที่ประกาศกันทั่วไปเป็น ดอกเบี้ยที่เป็นตัวเงิน (nominal) แต่สิ่งที่ผู้ลงทุนสนใจจริงคือผลตอบแทนหลังหักเงินเฟ้อ หรือ ดอกเบี้ยที่แท้จริง (real yield) ซึ่งคิดอย่างง่ายได้ว่า

ดอกเบี้ยที่แท้จริง ≈ ดอกเบี้ยที่เป็นตัวเงิน − อัตราเงินเฟ้อที่คาดการณ์

ตัวอย่างสมมติ ดอกเบี้ย เงินเฟ้อคาดการณ์ ดอกเบี้ยที่แท้จริง ความหมายต่อทอง
ก 5% 2% +3% ฝากเงินชนะเงินเฟ้อชัดเจน การถือทองเสียโอกาสมาก
ข 5% 6% −1% ดอกเบี้ยดูสูงแต่ยังแพ้เงินเฟ้อ ทองยังน่าสนใจ
ค 2% 2% 0% เงินฝากแทบไม่เพิ่มอำนาจซื้อ ค่าเสียโอกาสของทองต่ำ

กรณี ก และ ข มีดอกเบี้ยเท่ากัน แต่ความน่าสนใจของทองต่างกันมาก นักวิเคราะห์จึงมักเทียบราคาทองกับผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอายุ 10 ปี และพันธบัตรชนิดปรับตามเงินเฟ้อ (TIPS) ซึ่งใช้เป็นตัวแทนของดอกเบี้ยที่แท้จริง ในหลายช่วงเวลาค่านี้เคลื่อนไหวสวนทางกับราคาทองค่อนข้างชัด

อย่างไรก็ดี ความสัมพันธ์นี้ไม่ได้คงที่ตลอดเวลา บางช่วงทองขึ้นได้แม้ดอกเบี้ยที่แท้จริงอยู่ในระดับสูง เพราะมีแรงซื้อจากปัจจัยอื่นที่หนักกว่า เช่น การซื้อทองของธนาคารกลาง หรือความต้องการ สินทรัพย์ปลอดภัยในช่วงที่โลกไม่สงบ

เฟดและการประชุม FOMC: ตลาดจับตาอะไรบ้าง

เฟด (Federal Reserve) กำหนดกรอบอัตราดอกเบี้ยนโยบาย (Federal Funds Rate) ผ่านคณะกรรมการ FOMC ซึ่งมีการประชุมตามกำหนดปีละ 8 ครั้ง สิ่งที่ตลาดใช้ประเมินทิศทางดอกเบี้ยมีหลายชิ้น

  • มติและแถลงการณ์ บอกว่าขึ้น ลด หรือคงดอกเบี้ย พร้อมถ้อยคำอธิบายมุมมองต่อเศรษฐกิจ ตลาดอ่านแม้กระทั่งคำที่เปลี่ยนไปจากครั้งก่อน
  • การแถลงข่าวของประธานเฟด หลังประชุม คำตอบต่อคำถามนักข่าวบางครั้งทำให้ราคาเคลื่อนไหวแรงกว่าตัวมติ
  • Dot Plot เป็นส่วนหนึ่งของประมาณการเศรษฐกิจที่เผยแพร่ปีละ 4 ครั้ง (การประชุมเดือนมีนาคม มิถุนายน กันยายน และธันวาคม) แต่ละจุดคือมุมมองของผู้ร่วมประชุมแต่ละคนว่าดอกเบี้ยควรอยู่ระดับใด ณ สิ้นปีต่าง ๆ ตลาดดูว่าค่ากลาง (median) เลื่อนขึ้นหรือลงจากรอบก่อน Dot Plot ไม่ใช่คำสัญญา แต่บอกทิศทางความคิดของกรรมการ
  • รายงานการประชุม (Minutes) ที่เผยแพร่ราว 3 สัปดาห์หลังประชุม และ สุนทรพจน์ของกรรมการเฟด ระหว่างรอบประชุม ซึ่งปรับความคาดหวังของตลาดได้ทุกเมื่อ

เฟดประกาศมติเวลา 14:00 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐ ตรงกับราวตีหนึ่งถึงตีสองตามเวลาไทย (ขึ้นกับช่วงเวลาออมแสงของสหรัฐ) ราคาทองโลกจึงมักผันผวนช่วงกลางดึก ส่วนราคาทองในประเทศจะสะท้อนการเปลี่ยนแปลงนั้นในการประกาศราคาครั้งถัดไป

ทำไมทองขยับก่อนเฟดประกาศจริง

ตลาดการเงินซื้อขายกันบนความคาดหวัง ราคาในวันนี้จึงสะท้อนสิ่งที่ผู้ลงทุนส่วนใหญ่เชื่อว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตไว้แล้ว ความคาดหวังเรื่องดอกเบี้ยเห็นได้จากราคาสัญญาซื้อขายล่วงหน้าอัตราดอกเบี้ย ซึ่งแปลงออกมาเป็นความน่าจะเป็นที่เฟดจะขึ้นหรือลดดอกเบี้ยในแต่ละการประชุม

ผลคือ เมื่อตัวเลขเศรษฐกิจทำให้ตลาดเชื่อว่าเฟดจะลดดอกเบี้ยเร็วขึ้น ทองอาจขึ้นไปล่วงหน้าหลายสัปดาห์ พอถึงวันประชุมและเฟดลดดอกเบี้ยจริงตามคาด ราคาอาจนิ่งหรือกลับลดลงด้วยซ้ำ เพราะข่าวนั้นถูกสะท้อนในราคาไปแล้ว สิ่งที่ขยับราคาในวันประกาศคือ ส่วนที่ต่างจากความคาดหมาย (surprise)

สิ่งที่เกิดขึ้น ผลต่อทองที่มักเห็นในระยะสั้น
เฟดทำตามที่ตลาดคาดเกือบทั้งหมด เคลื่อนไหวไม่มาก หรือแกว่งช่วงสั้นแล้วกลับที่เดิม
ส่งสัญญาณผ่อนคลายกว่าคาด (dovish) เช่น อาจลดดอกเบี้ยเร็วหรือมากกว่าที่คิด มักได้แรงหนุน
ส่งสัญญาณเข้มงวดกว่าคาด (hawkish) เช่น ดอกเบี้ยอาจสูงนานกว่าที่ตลาดคิด มักถูกกดดัน
ตัวเลขจ้างงานหรือเงินเฟ้อออกมาแรงกว่าคาด ตลาดลดความคาดหวังเรื่องลดดอกเบี้ย ทองมักอ่อนตัว

ข้อมูลเศรษฐกิจที่ตลาดใช้คาดการณ์การตัดสินใจของเฟดจึงสำคัญไม่แพ้ตัวการประชุม โดยเฉพาะตัวเลขการจ้างงานและตัวเลขเงินเฟ้อ (ดู เงินเฟ้อกับราคาทอง) ทั้งนี้ในวันที่มีหลายปัจจัยเกิดพร้อมกัน ทองอาจไม่ตอบสนองตามแบบแผนในตาราง

จากดอกเบี้ยสหรัฐถึงราคาทองไทย

ราคาทองไทยคำนวณโดยประมาณจากราคาทองโลกคูณค่าเงินบาท (ดูที่มาของสูตรใน ราคาทองไทยกำหนดอย่างไร) ดอกเบี้ยสหรัฐจึงส่งผลผ่านสองทางพร้อมกัน

  1. ผ่านราคาทองโลก ข่าวเฟดเข้มงวดกดราคาทองโลก ข่าวเฟดผ่อนคลายหนุนราคาทองโลก
  2. ผ่านค่าเงินบาท ข่าวเดียวกันที่ทำให้ดอลลาร์แข็งค่ามักทำให้เงินบาทอ่อนค่าลงด้วย ซึ่งดันราคาทองในรูปเงินบาทขึ้น

สองทางนี้จึงหักล้างกันได้บางส่วน วันที่ทองโลกลงเพราะเฟดเข้มงวด ราคาทองไทยอาจลดลงน้อยกว่าในเชิงเปอร์เซ็นต์ถ้าเงินบาทอ่อนค่าพร้อมกัน และในทางกลับกันก็เช่นเดียวกัน

ส่วนดอกเบี้ยนโยบายของไทยที่กำหนดโดยคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) มีผลต่อราคาทองโลกน้อยมาก แต่มีผลทางอ้อมผ่านค่าเงินบาท และเป็นตัวกำหนดดอกเบี้ยเงินฝากที่ผู้ออมชาวไทยใช้เทียบค่าเสียโอกาสของการถือทอง

สรุป

  • ทองไม่ให้ดอกเบี้ย ดอกเบี้ยที่สูงขึ้นจึงทำให้การถือทองมีค่าเสียโอกาสมากขึ้น
  • ตัววัดที่ดีกว่าคือดอกเบี้ยที่แท้จริงหลังหักเงินเฟ้อ ไม่ใช่ตัวเลขดอกเบี้ยเพียงอย่างเดียว
  • ราคาทองตอบสนองต่อความคาดหวังเรื่องดอกเบี้ยล่วงหน้า วันประชุมเฟดจะขยับแรงเมื่อผลออกมาต่างจากที่ตลาดคาด
  • ราคาทองไทยได้รับผลทั้งจากทองโลกและค่าเงินบาท ซึ่งบางครั้งหักล้างกัน

ติดตามความเคลื่อนไหวระหว่างวันได้ที่หน้า ราคาทองโลก